Το μοίρασμα της πίτας...

 Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας για την «αναβάθμιση» της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, που κατατέθηκε εν μέσω πανδημίας, και ψηφίστηκε πρόσφατα, ξάφνιασε με δυσάρεστο τρόπο την εκπαιδευτική κοινότητα με «παιδαγωγικές» καινοτομίες όπως η διδασκαλία ξένης γλώσσας, πληροφορικής και φυσικής αγωγής στις πρώτες τάξεις του δημοτικού και στο νηπιαγωγείο, η αύξηση του αριθμού των μαθητών των πρώτων τάξεων του δημοτικού σε 25 χάριν της «ομογενοποίησης» ή αλλιώς της συμπόρευσης  με ό,τι ισχύει για τις άλλες τάξεις (εδώ η ομογενοποίηση έγινε όχι υπέρ, μα κατά των μαθητών), αλλά και με «πρωτοτυπίες»…από το παρελθόν όπως  η αναγραφή της διαγωγής και οι πολυήμερες αποβολές ως τρόποι διαχείρισης του bullying, η ενίσχυση του εξετασιοκεντρικού χαρακτήρα του Γυμνασίου και ιδιαίτερα του Λυκείου με την επανεισαγωγή της Τράπεζας Θεμάτων, ενός θεσμού που ξεκάθαρα προάγει την μηχανιστική αποστήθιση και την άκριτη διδασκαλία, θέτει σε ρυθμούς πανελληνίων μαθητές και εκπαιδευτικούς από την Α’ Λυκείου, απευθύνεται σε λίγους κι ανθεκτικούς σε ψυχή και τσέπη κ.α..

Ωστόσο, αυτό που παρέμενε κρυφό μέχρι πρότινος ήταν το πώς θα χωριστεί η πίτα των ωρολογίων προγραμμάτων ημερησίων Γυμνασίων και Λυκείων προκειμένου να επιτευχθεί το  όνειρο του σχολείου δεξιοτήτων, ενός σχολείου που στοχεύει να καλλιεργήσει δεξιότητες εις βάρος της κριτικής σκέψης και ουσιαστικής μάθησης.

Τα αποκαλυπτήρια έγιναν αρχικά με το ωρολόγιο πρόγραμμα των Γυμνασίων. Η «πίτα» του ωρολογίου προγράμματος στο ημερήσιο Γυμνάσιο είναι χωρισμένη σε 32 κομμάτια, 32 διδακτικές ώρες. Η Οικιακή Οικονομία, ένα μάθημα ορισμός της διεπιστημονικής και διαθεματικής προσέγγισης της γνώσης, που αντιμετωπίζει την καθημερινότητα των μαθητών ως σύνολο διαφορετικών συνιστωσών κοινωνικού περιεχομένου κι όχι μόνο, υποβαθμίστηκε ακόμα περισσότερο «διαθέτοντας» την μία από τις δύο πολύτιμες διδακτικές ώρες που της απέμειναν μετά από περικοπές χρόνων, στην πληροφορική, στις δεξιότητες. Αυτή η ενίσχυση από την άποψη των διδακτικών ωρών της πληροφορικής προστέθηκε στο ευνοϊκό πλαίσιο  που διαμορφώθηκε για τα αντικείμενα δεξιοτήτων στο Γυμνάσιο με το πρόσφατο πολυνομοσχέδιο-νόμο καθώς Αγγλικά και Πληροφορική προήχθησαν από μαθήματα Β’ και Γ’ κατηγορίας, σε μαθήματα Α’ και Β’ κατηγορίας αντίστοιχα. Παράλληλα, ενισχύθηκε ο εξετασιοκεντρικός χαρακτήρας του Γυμνασίου με αύξηση των γραπτώς εξεταζομένων μαθημάτων κατά τρία, προοιωνίζοντας την αύξηση των γραπτώς εξεταζομένων μαθημάτων και στο Λύκειο.

Ακολούθησε η ανακοίνωση του ωρολογίου προγράμματος του Λυκείου, το οποίο ήταν το Βατερλό των εικαστικών μαθημάτων και των αντικειμένων κοινωνικού περιεχομένου. Τα 35 τεμάχια-διδακτικές ώρες της πίτας ξαναμοιράστηκαν εξαφανίζοντας τους όποιους «βαθμούς ελευθερίας» άφηνε το σημερινό σύστημα στους μαθητές δίνοντας τους τη δυνατότητα να επιλέξουν  μαθήματα ανάλογα με τα ενδιαφέροντα τους, αλλά και τα ίδια τα μαθήματα. Έτσι, Γεωλογία και Διαχείριση Φυσικών Πόρων, Ελληνικός και Ευρωπαϊκός Πολιτισμός και Καλλιτεχνική Παιδεία (Εικαστικά ή Μουσική ή Στοιχεία Θεατρολογίας), αντικαταστάθηκαν από το τέταρτο μάθημα επιλογής, που πλέον είναι υποχρεωτικό και δεν είναι άλλο από την Πληροφορική, ενώ χάθηκε και η δυνατότητα επιλογής της ξένης γλώσσας που επιθυμούν να συνεχίσουν να διδάσκονται οι μαθητές καθώς Αγγλικά και Β’ Ξένη Γλώσσα μπήκαν δυναμικά στο υποχρεωτικό πρόγραμμα με τρεις και δύο διδακτικές ώρες αντίστοιχα, εκτοπίζοντας τελείως την ερευνητική εργασία και «κλέβοντας» και μία διδακτική ώρα από την Πολιτική Παιδεία. Έτσι, ενώ οι μαθητές επέλεγαν την ξένη γλώσσα της αρεσκείας τους στην Α’ Λυκείου ανάμεσα σε Αγγλικά, Γερμανικά και Γαλλικά κυρίως, τώρα είναι αναγκασμένοι να παρακολουθούν και Αγγλικά τρεις ώρες και Β’ Ξενη γλώσσα δύο ώρες επιβαρύνοντας τον οικογενειακό προϋπολογισμό με επιπλέον φροντιστήρια  ξένων  γλωσσών.

Μελετώντας το ωρολόγιο πρόγραμμα της Β’ Λυκείου που ανακοινώθηκε, βλέπουμε ότι η Β’ Λυκείου θρηνεί δύο μαθήματα κοινωνικού περιεχόμενου: ένα από τη Γενική Παιδεία με τίτλο   «Σύγχρονος Κόσμος: Πολίτης και Δημοκρατία» κι ένα από την κατεύθυνση, την Κοινωνιολογία. Επιπλέον, καταργείται η ερευνητική εργασία, γνωστή ως project και στη Γενική Παιδεία επωφελούνται τα μαθήματα των Ξένων Γλωσσών, της Πληροφορικής και της Φυσικής Αγωγής τις επιπλέον διδακτικές ώρες, ενώ στην κατεύθυνση των ανθρωπιστικών σπουδών η Κοινωνιολογία αντικαταστάθηκε επίσης από γλώσσα, τα Λατινικά και στην κατεύθυνση των θετικών σπουδών με το γνωστό αυθαίρετο τρόπο, μία διδακτική ώρα Φυσικής αποδόθηκε στα Μαθηματικά.

Στην Γ’ Λυκείου συνεχίζεται η «αναβάθμιση» μια και  μειώνονται οι ώρες των τριών μαθημάτων όλων των κατευθύνσεων κατά μία και αποδίδονται για μια ακόμα φορά στα ίδια αντικείμενα πάνω κάτω: Αγγλικά και Φυσική Αγωγή. Εξαφανίζεται η Κοινωνιολογία και δίνει τη θέση της στα Λατινικά και καταργούνται και τα μαθήματα επιλογής μέσα σε αυτά και το Ελεύθερο και Γραμμικό Σχέδιο, ειδικά μαθήματα για ορισμένες σχολές. Εισάγεται παράλληλα, ο θεσμός του κόντρα μαθήματος, δηλαδή ενός μαθήματος που θα είναι κόντρα στις επιλογές των μαθητών. Οι υποψήφιοι των ανθρωπιστικών σπουδών θα διδάσκονται Μαθηματικά και των άλλων κατευθύνσεων Ιστορία.

Μπορούμε λοιπόν, μελετώντας τις αλλαγές στα ωρολόγια προγράμματα των ημερησίων Γυμνασίων και Λυκείων και δεδομένων και των αλλαγών για την «αναβάθμιση» της εκπαίδευσης που αποτελούν πλέον νόμο του κράτους να εξάγουμε ορισμένα συμπεράσματα:

1.      Είναι γνωστό  ότι  το μοίρασμα της πίτας των ωρολογίων προγραμμάτων επηρεάζει άμεσα ειδικότητες και διδακτικά αντικείμενα προκαλεί υπεραριθμίες, πλεονάσματα σε κάποιες και οργανικά κενά σε κάποιες άλλες ανάλογα με τις ειδικότητες που πριμοδοτεί κι εκείνες που περιορίζει ή εξαφανίζει σε κάποιες βαθμίδες εκπαίδευσης δημιουργώντας τεχνητές διαθεσιμότητες κι ίσως απολύσεις... Αυτό που αποδεικνύεται για ακόμα μια φορά είναι ότι το μοίρασμα ή αλλιώς το ξαναμοίρασμα της πίτας δεν είναι τυχαίο, αλλά προϊόν συντεχνιακών πιέσεων και πολύ περισσότερο αποτέλεσμα κυβερνητικών «οραμάτων» για τους επιθυμητούς αυριανούς πολίτες, των προσταγών της αγοράς εργασίας, αλλά και επιθυμητών «εκπτώσεων» των δημοσιονομικών δαπανών.

2.      Το νέο όραμα για την εκπαίδευση των μαθητών δεν περιλαμβάνει την κριτική σκέψη και τον κοινωνικό προβληματισμό, αλλά την ανάπτυξη δεξιοτήτων. Αντικείμενα δεξιοτήτων κατακλύζουν τα ωρολόγια προγράμματα σε υπερβολική δόση εξοβελίζοντας τελείως από το Λύκειο μαθήματα καλλιτεχνικής παιδείας και περιορίζοντας στο ελάχιστο κοινωνιολογικά μαθήματα, οτιδήποτε μπορεί να «αφυπνίσει» συνειδήσεις και να επιτρέψει την ανάπτυξη πολιτικά ενεργών, σκεπτόμενων και δημιουργικών πολιτών. Από την άλλη τα μαθήματα των φυσικών επιστημών παραμένουν σε σταθερά κρίσιμη κατάσταση στο Γυμνάσιο κυρίως από πλευράς διδακτικών ωρών, ενώ στο Λύκειο που επιβιώνουν με σχετική αξιοπρέπεια παρά τον ξαφνικό θάνατο του μαθήματος επιλογής της Α’ Λυκείου « Γεωλογία και Διαχείριση Φυσικών Πόρων» και την περικοπή ωρών από τον προσανατολισμό, λόγω του εξετασιοκεντρικής προσέγγισης που τώρα θα επεκταθεί σε όλες τις τάξεις του Λυκείου, αποτυγχάνουν να δημιουργήσουν τον επιστημονικά εγγράμματο και περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένο πολίτη.

3.      Προωθείται για ακόμα μια φορά η  στείρα αποστήθιση εννοιών, τύπων, γραμματικών φαινομένων, η άκριτη διδασκαλία των επιθυμητών κεφαλαίων, παραγράφων και κειμένων σε όλα τα μαθήματα της Τράπεζας Θεμάτων που θα επιλέγονται από τους σοφούς του ΙΕΠ- που βρίσκονται οι περισσότεροι στο ασφαλές περιβάλλον εκτός τάξης για πολλά χρόνια- καθώς και η μηδενική αλληλεπίδραση μαθητών- εκπαιδευτικών. Η προκαθορισμένη ύλη θα πρέπει να βγει πάση θυσία στις γεμάτες αίθουσες των 25-27 μαθητών δίνοντας έναν διεκπεραιωτικό και ανούσιο χαρακτήρα στη διδασκαλία και ευνουχίζοντας τη μάθηση που μαζί με τη θεσμοθέτηση της βάσης του δέκα θα οδηγήσουν νομοτελειακά στη μαζική μεταφορά του μαθητικού πληθυσμού στα υποβαθμισμένα ΕΠΑΛ και τη δημιουργία μεταγυμνασιακών ΙΕΚ.

4.      Οποιοσδήποτε βαθμός ελευθερίας των μαθητών του Λυκείου, έχει εξαφανιστεί. Όλα τα μαθήματα είναι πλέον υποχρεωτικά, για την πρώτη Λυκείου τουλάχιστον. Δεν αναγνωρίζεται και δεν δίνεται πλέον στους 15χρονους μαθητές καμία δυνατότητα να επιλέξουν μαθήματα που ταιριάζουν με τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντα τους ενώ στους 16χρονους και 17χρονους δίνεται μόνο η επιλογή της ομάδας προσανατολισμού. Δεν υπάρχουν επίσης πια «ελεύθερα» και δημιουργικά μαθήματα τέχνης και πολιτισμού.  Η αλήθεια είναι ότι τα μαθήματα τέχνης και πολιτισμού στο Λύκειο ήταν υποβαθμισμένα, αλλά τουλάχιστον υπήρχαν ως επιλογή, μια «επιλογή» που συνήθως εξαφανιζόταν με τη δικαιολογία ότι δεν βρίσκονται καθηγητές ή αρκετοί μαθητές για τη σύσταση τμήματος, αλλά τουλάχιστον υπήρχε..  Αντί η επιλογή- βάλσαμο για τη δημιουργικότητα και τη φαντασία των μαθητών να γίνει πραγματική επιλογή, καταργήθηκε τελείως με το πρόσχημα ότι οι περισσότεροι μαθητές «επιλέγουν» την πληροφορική…

5.      Τέλος, στο όνομα της Γενικής παιδείας και της σφαιρικής μόρφωσης συνεχίζεται η αντιπαιδαγωγική καινοτομία του «κόντρα μαθήματος» που υιοθετήθηκε από την προηγούμενη κυβέρνηση στις τελικές προαγωγικές εξετάσεις της Β’ Λυκείου και σύμφωνα με την οποία και οι μαθητές του προσανατολισμού των ανθρωπιστικών σπουδών έπρεπε να εξεταστούν στην Άλγεβρα και οι μαθητές του προσανατολισμού θετικών σπουδών στο μάθημα «Πολίτης και Δημοκρατία». Ωστόσο αυτά τα μαθήματα ήταν μαθήματα γενικής παιδείας και για τις δύο ομάδες προσανατολισμού της Β’ Λυκείου. Τώρα, με το νέο ωρολόγιο πρόγραμμα της Γ’ Λυκείου, εισάγεται και η διδασκαλία κόντρα μαθήματος στις διαφορετικές ομάδες προσανατολισμού.

         Καταλήγοντας φαίνεται ότι στο «αναβαθμισμένο» ελληνικό σχολείο του 2020 η τέχνη και ο πολιτισμός εξοστρακίζονται από το Λύκειο, τα «επικίνδυνα» μαθήματα κοινωνικού και πολιτικού προβληματισμού περιορίζονται δραματικά,  η φαντασία, η ευαισθησία, η κριτική σκέψη, η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, ο επιστημονικός εγγραμματισμός εκφυλίζονται καθώς αξιολογούνται μέσα από τυποποιημένες και εξαντλητικές εξετάσεις μέχρι τελικής πτώσεως με έμφαση στην κάλυψη ενός μεγάλου εύρους ύλης κι όχι στην εμβάθυνση, τα φροντιστήρια ενισχύονται δραματικά, , οι δεξιότητες ανθίζουν φαινομενικά, οι αδύναμοι και μέτριοι μαθητές χωρίς οικονομική υποστήριξη περιθωριοποιούνται και αποκλείονται, ενώ αποτυχημένες μέθοδοι και πρακτικές από το παρελθόν  όπως ποινές, διαγωγή, συνεχείς εξετάσεις επιστρατεύονται για να λύσουν προβλήματα του παρόντος και του μέλλοντος. Πρόκειται για ένα σχολείο που εξοντώνει τους μαθητές, υπονομεύει τους εκπαιδευτικούς και φορτώνει με δυσβάστακτα βάρη την ελληνική οικογένεια∙ ένα σχολείο μακριά από τις σύγχρονες ανάγκες της νεολαίας και της ελληνικής κοινωνίας. Άλλωστε, δεν είναι τυχαίο ότι αυτοί που συμφώνησαν με το νομοσχέδιο-νόμο είναι μόνο οι ιδιοκτήτες των ιδιωτικών σχολείων και των φροντιστηρίων…

Δέσποινα Σετάκη Χημικός- Εκπαιδευτικός

(25-6-2020)

 

Υ.Γ. Το τι σχολείο θέλουμε και η επικείμενη αξιολόγηση- χειραγώγηση είναι αντικείμενο άλλης παρουσίασης…

Προβληματισμοί για τη θέση της ΕΕΧ για τη Χημεία στο Γυμνάσιο

Στην πρόσφατη επιστολή που απέστειλε η ΕΕΧ στο Υπουργείο Παιδείας για τη διδασκαλία της Χημείας στην υποχρεωτική δευτεροβάθμια εκπαίδευση με αφορμή το πολυνομοσχέδιο για την «αναβάθμιση» της εκπαίδευσης, επιμένει μεταξύ των άλλων:

Α) Στην ενοποίηση της διδασκαλίας των Φ.Ε. στο Γυμνάσιο, έστω κι αν αυτό υλοποιηθεί σε δεύτερο χρόνο

Β) Στην κοινή εξέταση των Φυσικών Επιστημών (Χημεία, Φυσική, Βιολογία, Γεωλογία-Γεωγραφία), ενέργεια η οποία θα μειώσει και τον αριθμό των εξεταζόμενων αντικειμένων, και θα ενισχύσει τον διεπιστημονικό χαρακτήρα της μάθησης.

            Αρχίζοντας από τη δεύτερη πρόταση της ΕΕΧ η κοινή εξέταση ή αλλιώς συνεξέταση των Φυσικών Επιστημών, όπως διδάσκονται τώρα,  φαίνεται να είναι ένα πρόχειρο και βιαστικό τέχνασμα για να γίνουν Χημεία και Γεωγραφία εξεταζόμενα μαθήματα Α’ κατηγορίας τον Ιούνη.  Μιλάμε ουσιαστικά για ύλη τεσσάρων διακριτών μαθημάτων που θα πρέπει να διαβάσουν οι μαθητές και να εξεταστούν σε αυτή σε ένα κοινό τρίωρο. Μια κοινή εξέταση που κατά το πιθανότερο θα περιλαμβάνει  ασύνδετες ερωτήσεις  τύπου πολλαπλών επιλογών από τέσσερα διαφορετικά αντικείμενα και είναι πολύ μακριά από την έννοια της διεπιστημονικότητας της μάθησης που θα πρέπει σε αυτές τις ηλικίες μαθητών να επιχειρηθεί μέσω της διδασκαλίας συστηματικά, να αποτιμηθεί κι έπειτα να συζητηθούν τα οφέλη μιας κοινής εξέτασης  για τους μαθητές της δευτεροβάθμιας υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Μια τέτοια εξέταση με το υπάρχον σύστημα θα είναι αντιπαιδαγωγική μιας και θα αυξήσει τον φόρτο, το άγχος και την αγωνία των μαθητών, θα δυσκολέψει κατά πολύ τις τελικές εξετάσεις προαγωγής-απόλυσης, θα αυξήσει τα ποσοστά των μετεξεταστέων μαθητών στις φυσικές επιστήμες και θα απευθύνεται στους λίγους που θα ανταπεξέλθουν απομακρύνοντας το μεγαλύτερο μέρος μαθητές από τις φυσικές επιστήμες. Κάποιοι από εμάς έχουν την εμπειρία μιας τέτοιας «διεπιστημονικής» συνεξέτασης στο γραπτό διαγωνισμό του ΑΣΕΠ. Θέλουμε να υποβάλλουμε σε κάτι ανάλογο τους μαθητές μας; Πιστεύουμε ότι ηλικιακά είναι έτοιμοι και ώριμοι για τη διαχείριση μιας τέτοιας πρόκλησης;

Όσον αφορά στην πρώτη πρόταση, πρόκειται πλέον  για παγιωμένη  αντίληψη στους κύκλους της ΕΕΧ -κι όχι μόνο- ότι οι Φυσικές Επιστήμες στο Γυμνάσιο θα πρέπει να ενοποιηθούν και να αποτελέσουν ένα ενιαίο μάθημα που θα διδάσκεται μέσα από ένα πολυβιβλίο κατά το πρότυπο του «Science» κάποιων χωρών του εξωτερικού.  Είναι γεγονός ότι με την πρόταση αυτή λύνεται το θέμα των οργανικών θέσεων των Χημικών στο Γυμνάσιο και δευτερευόντως το ανάλογο θέμα των Βιολόγων και Γεωλόγων σε μικρά γυμνάσια. Είναι γνωστό ότι οι απαιτούμενες ώρες Α’ ανάθεσης για την ύπαρξη οργανικής θέσης είναι 12. Στα Γυμνάσια με μέσο όρο τμημάτων ανά τάξη 3-4, προκύπτουν μόλις 6-8 ώρες για τους χημικούς (με μονόωρη τη χημεία στην Β’ και Γ’ τάξη και άρα σε καμία περίπτωση δεν προκύπτει οργανικό κενό), και 9-12 ώρες για τους βιολόγους και γεωλόγους, που φαίνεται να αντιμετωπίζουν θέμα οργανικότητας μόνο σε μικρά σχολεία.

Το μάθημα Φυσικές Επιστήμες θα δοθεί σε πρώτη ανάθεση σε όλο τον κλάδο ΠΕ04, οι μεταθέσεις, βελτιώσεις κ.τ.λ. του μόνιμου προσωπικού θα διευκολυνθούν, θα πάψουν οι γκρίνιες μεταξύ συναδέλφων στις αναθέσεις των μαθημάτων και θα περιοριστούν οι  συντεχνιακές διαμάχες ανάμεσα σε Φυσικούς, Χημικούς, Βιολόγους και Γεωλόγους.

Σε πρώτη ματιά, λοιπόν, φαίνεται μια αρκετά καλή πρόταση κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, που λύνει μια σειρά λειτουργικών θεμάτων, αλλά δημιουργεί πολλά άλλα και σημαντικότερα, όπως:

1.               Η Χημεία, η Φυσική, η Βιολογία και η Γεωλογία είναι διακριτές επιστήμες, παρά το βασικό κοινό μεθοδολογικό άξονα και το γεγονός ότι σε κάποιους τομείς μπορεί να υπάρχουν επικαλύψεις. Η Χημεία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση ήταν για χρόνια παρακλάδι της Φυσικής. Τώρα με την πρόταση αυτή Χημεία, Βιολογία και ίσως Γεωλογία-Γεωγραφία θα γίνουν παρακλάδια της Φυσικής, παράγραφοι ή ενότητες ενός πολυβιβλίου ουσιαστικά Φυσικής,  γιατί στη συνείδηση των μαθητών, τα διαφορετικά μαθήματα έχουν τουλάχιστον διαφορετικά βιβλία. Κι αφού όλα θα περιγράφουν το φυσικό κόσμο, θα αποτυπωθούν στο μυαλό των 12χρονων, 13χρονων και 14χρονων μαθητών ως Φυσική. Ήδη ερχόμενοι από το Δημοτικό οι μαθητές της Α΄ Γυμνασίου αναφέρουν ότι τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος, τα μίγματα κ.α. είναι Φυσική, άμεση συνέπεια της χρήσης του πολυβιβλίου που ορθώς παιδαγωγικά χρησιμοποιείται λόγω της μικρής ηλικίας των μαθητών, στις δύο τελευταίες τάξεις του Δημοτικού.    

        Όμως, γιατί να επεκτείνουμε αυτήν την παρανόηση και στο Γυμνάσιο;  Μήπως ουσιαστικά θα διευρύνουμε το χάσμα της ύλης μεταξύ Γυμνασίου- Λυκείου; Είναι παιδαγωγικά αποδεκτό και επιστημονικά έντιμο να καλλιεργούμε για χρόνια στους μαθητές μια στρεβλή άποψη για την επιστήμη κάνοντας απλοποιήσεις του τύπου τέσσερις ή τρεις επιστήμες σε μία; Πίσω από τα επιχειρήματα της μεγιστοποίησης της διεπιστημονικής ή διαθεματικής προσέγγισης δεν βλέπουμε ότι η ενοποίηση  στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα ισοδυναμεί με  απώλεια του διακριτού χαρακτήρα δυναμικά εξελισσόμενων επιστημών και την αποδυνάμωση του επιστημονικού εγγραμματισμού των μαθητών- αυριανών πολιτών;

2.     Μήπως με το πολυβιβλίο οι συντεχνιακές έριδες στο Γυμνάσιο θα αποκτήσουν μια νέα διάσταση, μια που ουσιαστικά θα έχουν να κάνουν ή με την αναλογία κεφαλαίων Φυσικής -Χημείας- Βιολογίας και ίσως Γεωλογίας που θα υπάρχουν στα πολυβιβλία Φυσικών Επιστημών ή με την αναλογία αυτών που θα αποτελούν διδακτέα ύλη της κάθε χρονιάς σε κάθε τάξη και με τη σειρά διαχείρισης τους;

3.     Ποια θα είναι η έκταση της ύλης από κάθε αντικείμενο  που θα διδάσκεται στο πολυβιβλίο; Κεφάλαια με ξεχωριστό ενδιαφέρον από κάθε διακριτή επιστήμη, που όμως είναι αδύνατο να συνδεθούν νοηματικά με κεφάλαια από τις υπόλοιπες θα περικοπούν. Σίγουρα η ύλη που θα περιλαμβάνει ένα τέτοιο βιβλίο θα είναι μικρότερη της συνολικής ύλης που περιλαμβάνουν τα διακριτά αντικείμενα σήμερα.  

4.     Ποιος θα αναλάβει τη συγγραφή αυτού του πολυβιβλίου; Ποια ομάδα σοφών; Σε πόσο χρόνο; Θα έχει μία συνοχή ή θα είναι κομμάτια διαφορετικού ύφους και προσέγγισης ανάλογα με το συγγραφέα; Κατά πόσο θα είναι ένα copy paste ανάλογων βιβλίων του εξωτερικού που απευθύνονται σε διαφορετικής νοοτροπίας μαθητικό κοινό; Θα υπάρχουν μάχιμοι εκπαιδευτικοί γυμνασίου με εμπειρία και προσόντα σε ικανοποιητική αναλογία στην ομάδα συγγραφής ή θα είναι το γνωστό κόνσεπτ της απευθείας ανάθεσης σε πανεπιστημιακούς, καριερίστες εκπαιδευτικούς με διδακτορικά που έχουν χρόνια να διδάξουν σε γυμνάσιο και άντε το πολύ έναν μάχιμο εκπαιδευτικό, ώστε να μην μπορεί να κάνει πολλά; 

5.     Τελευταίο αλλά πολύ σημαντικό. Πόσες θέσεις συναδέλφων ΠΕ04 θα κοστίσει το εγχείρημα; Αυτό το σούπερ μάθημα «Φυσικές Επιστήμες», που έστω θεωρητικά θα περιλαμβάνει στοιχεία Φυσικής, Χημείας, Βιολογίας, θα πρέπει σύμφωνα με το ισχύον πρόγραμμα να διδάσκεται 2 ώρες στην Α’ γυμνασίου, 4 ώρες στη Β’ γυμνασίου και 4 ώρες στην Γ’ γυμνασίου, σύνολο τουλάχιστον 10 ώρες. Είναι απίθανο στο πλαίσιο της δημοσιονομικής πολιτικής που επιβάλλει εξοικονόμηση εκπαιδευτικών, το μάθημα αυτό θα διατηρήσει τις ώρες του. Η πολιτεία, αυτοί που αποφασίζουν κάθε φορά, έχουν αποδείξει πλέον ότι δεν αναγνωρίζουν την αξία των φυσικών επιστήμων, μια που οι περικοπές ωρών σχεδόν πάντα περιλαμβάνουν και κάποια από τις φυσικές επιστήμες. Το πιθανότερο είναι να γίνει ένα τυπικό δίωρο μάθημα με πολλές ώρες χαμένες από όλον τον κλάδο. 

        Καταλήγοντας θα ήθελα να πω ότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα είναι καιρός να πάψει να αποτελεί συρραφή στοιχείων, πρακτικών, διαδικασιών, μεθόδων, βιβλίων ή και τμημάτων άλλων εκπαιδευτικών συστημάτων που θεωρούνται επιτυχημένα στις χώρες τους, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής εκπαιδευτικής κοινότητας. Πρέπει το εκπαιδευτικό σύστημα να αποκτήσει το δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα, να σέβεται τις διαφορετικά είδη νοημοσύνης των μαθητών, παρέχοντας ερεθίσματα ανάπτυξης για όλα τα είδη, να μην εστιάζει στους λίγους αλλά σε όλους και να καλλιεργεί το αυθεντικό ενδιαφέρον για τη φύση και το περιβάλλον σταματώντας επιτέλους τις  «εκπτώσεις» στο χώρο των φυσικών επιστημών.

Παράλληλα θα πρέπει οι επιστημονικές ενώσεις των ΠΕ04 να κινηθούν ενωμένα και να διασφαλίσουν ότι οι φυσικές επιστήμες θα διδάσκονται επαρκώς και ισότιμα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αφήνοντας την έπαρση της μίας ανώτερης  επιστήμης που υπερτερεί των άλλων. Στην υποχρεωτική εκπαίδευση πρέπει οι φυσικές επιστήμες να είναι διακριτές και παράλληλα να υπάρχουν θέματα τα οποία να προσεγγίζονται διαθεματικά ή διεπιστημονικά, ώστε να συνειδητοποιούν οι μαθητές ότι η επιστημονική γνώση δεν είναι κατακερματισμένη, αλλά έχει συνοχή, συνέχεια και εξελίσσεται δυναμικά. Πρέπει να υπάρξει συντονισμένη πίεση στην πολιτεία να αναγνωρίσει την ισότιμη αξία ΌΛΩΝ των φυσικών επιστημών για τον αυριανό πολίτη, δίνοντας τους ισότιμο χώρο για να αναπτυχθούν και τελικά να διαμορφώσουν περιβαλλοντικά υπεύθυνους και ευαίσθητους πολίτες. Είναι ο μόνος τρόπος να αντιληφθούν κάποια στιγμή οι μελλοντικές γενιές ότι ο άνθρωπος είναι κομμάτι της φύσης, ώστε να σταματήσουν να συμπεριφέρονται σαν να την εξουσιάζουν και ο οικολογικός Αρμαγεδώνας, που είναι ο μόνος που μπορεί να σταματήσει την πνευματική, πολιτισμική, οικονομική ανάπτυξη των ανθρώπινων κοινωνιών και να απειλήσει την ίδια την ύπαρξη του ανθρώπινου είδους, να μείνει μόνο στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας!

Δέσποινα Σετάκη Χημικός.

 

 

Φωνή βοώντος εν τη ερήμω.....

Χημεία και Χημικοί: «υπό εξαφάνιση» στη Δημόσια Εκπαίδευση…

H ειδικότητα βρίσκεται υπό καθεστώς έξωσης, αφανισμού από τη Δευτεροβάθμια...

Εκτυπώσιμη μορφή

Δημοσίευση: 29/05/2018

ΡΕΠΟΡΤΑΖ ESOS

Δέσποινα Σετάκη, Χημικός

Μια παραδοσιακή επιστήμη και μία από τις παλαιότερες ειδικότητες της εκπαίδευσης αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα επιβίωσης,  που είναι τα εξής:

1. Οι Χημικοί είναι πλέον σπάνιο και «μη προστατευόμενο είδος» στα Γυμνάσια! Υπάρχουν οι λίγοι που είχαν τοποθετηθεί ως ΠΕ04 πριν την εγκύκλιο Παπαθεοδώρου το 2013 και όταν συνταξιοδοτηθούν δεν θα μπορέσουν να αντικατασταθούν με Χημικό γιατί οργανικό κενό και άρα και οργανική θέση με 12 ώρες Α’ ανάθεσης, δηλαδή Χημείας, δεν υπάρχουν!!!!!! Η Χημεία είναι μονόωρο μάθημα και διδάσκεται αποκλειστικά στη Β’ και στη Γ’ τάξη του Γυμνασίου. Ένα μέσο Γυμνάσιο με τέσσερα τμήματα σε κάθε τάξη, έχει  οκτώ ώρες Χημείας  και επομένως ΔΕΝ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΠΛΕΟΝ ΟΡΓΑΝΙΚΑ ΚΕΝΑ ΧΗΜΙΚΩΝ στα Γυμνάσια!! Με άλλα λόγια κατά την απόδοση οργανικών κενών το Μάιο - Ιούνιο, οι Χημικοί αποκλείονται από τη διδασκαλία της Α’ ανάθεσης τους στα Γυμνάσια της χώρας επειδή οι ώρες είναι περίπου οκτώ!!!! Η διδασκαλία της Χημείας ανατίθεται στις υπόλοιπες ειδικότητες του κλάδου ΠΕ04 προς συμπλήρωση του ωραρίου τους. Επομένως, νέοι Χημικοί με οργανική θέση να διδάσκουν Χημεία στα Γυμνάσια της χώρας δε θα υπάρξουν!!!!!

2. Οι υπεράριθμοι εναπομείναντες Χημικοί στα Γυμνάσια είναι υπό καθεστώς μόνιμης υπεραριθμίας…Ειδικότερα στο άρθρο 36, παρ.18 του νόμου  4186/2013  αναφέρεται ότι : «Για τη διαπίστωση υπεραριθμίας εκπαιδευτικών και τη ρύθμισή της σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων του παρόντος οι εκπαιδευτικοί του κλάδου ΠΕ4 (Φυσικών, Χημικών, Φυσιογνωστών, Βιολόγων, Γεωλόγων) αντιμετωπίζονται ενιαία, ανεξαρτήτως της ειδικότητας στην οποία ανήκουν.». Με τη λέξη  «ρύθμιση»  αφήνεται το περιθώριο να τοποθετηθούν οι εκπαιδευτικοί ΠΕ04 σε κενά του κλάδου ενιαία. Ωστόσο, οι τοποθετήσεις στην πλειονότητα των ΠΥΣΔΕ γίνονται ανά ειδικότητα. Αυτό σημαίνει ότι οι υπεράριθμοι Χημικοί, μόνιμοι εκπαιδευτικοί με χρόνια εμπειρίας μέσα στην τάξη, με μικρά παιδιά και οικογένειες θα μένουν «αιώνια» υπεράριθμοι  ελλείψει οργανικών κενών της ειδικότητας τους. Το οξύμωρο είναι ότι ενώ τον Μάιο-Ιούνιο οι Χημικοί κρίνονται «ακατάλληλοι» να διδάξουν τις 12 ώρες Φυσικής, Βιολογίας ή Γεωγραφίας, το Σεπτέμβριο  που θα διατεθούν για να συμπληρώσουν το ωράριο τους σε δύο και τρία σχολεία, τελικά θα αναλάβουν να διδάξουν και Φυσική και Βιολογία ή Γεωγραφία, γιατί είναι κοινό μυστικό ότι στο  Γυμνάσιο ουσιαστικά όλοι οι ΠΕ04 διδάσκουν όλα τα μαθήματα του κλάδου!  

3.  Σέ ένα μέσο Λύκειο υπάρχει οργανική θέση για ένα μόνο Χημικό ή Χημικό Μηχανικό. Οι θέσεις είναι καλυμμένες και προκύπτουν σπάνια κενά, κυρίως λόγω συνταξιοδότησης. Μόνη ελπίδα μετακίνησης των υπαρχόντων Χημικών ή Χημικών Μηχανικών κι απορρόφησης των αναπληρωτών Χημικών είναι αυτή, η ΜΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΘΕΣΗ ΧΗΜΙΚΟΥ Η ΧΗΜΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ που δικαιολογείται στα Λύκεια της χώρας.

4. Οι μόνιμοι διορισμοί Χημικών, σύμφωνα με τις θέσεις του κλάδου, γίνονται όνειρο θερινής νυκτός!!!

5. Οι αποσπάσεις και οι μεταθέσεις Χημικών γίνονται με το σταγονόμετρο. Κάποιος Χημικός που υπηρετεί π.χ. στη Χίο δύσκολα μετακινείται.. Όποιοι «τυχεροί» παίρνουν μετάθεση επειδή οι τοποθετήσεις γίνονται ανά ειδικότητα και επειδή οργανικά κενά δεν υπάρχουν, είναι στη διάθεση του ΠΥΣΔΕ υπό καθεστώς «μόνιμης περιπλάνησης» και ταλαιπωρίας σε δύο και τρία σχολεία, μαζί με τους  υπεράριθμους Χημικούς.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι η ειδικότητα βρίσκεται υπό καθεστώς έξωσης, αφανισμού  από τη Δευτεροβάθμια...

Είναι καιρός να σταματήσει αυτή μεταχείριση σε βάρος των Χημικών και της Χημείας γενικότερα.

Συνάδελφοι, λύσεις υπάρχουν και ενδεικτικά αναφέρω κάποιες:

1. Αύξηση των ωρών διδασκαλίας της Χημείας στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο και χαρακτηρισμός της Χημείας ως εργαστηριακού μαθήματος με μέγιστο αριθμό μαθητών τους 21 όπως ισχύει για τα μαθήματα Τεχνολογίας-Πληροφορικής.   

2. Ενοποίηση του κλάδου με διατήρηση εντός του ίδιου σχολείου της προτεραιότητας της  Α' ανάθεσης.

3. Απόδοση οργανικού κενού με 8 ώρες πρώτης ανάθεσης, τουλάχιστον για τα μονόωρα μαθήματα ή τα μαθήματα που διδάσκονται σε μία μόνο τάξη.  Έτσι, ικανοποιούνται κι άλλες ειδικότητες, όπως π.χ. Οικιακής Οικονομίας,  Εικαστικών, Μουσικής κ.α..

4. Επαναφορά της τρίωρης μείωσης του διδακτικού ωραρίου των Υπευθύνων Σχολικών Εργαστηρίων Φυσικών Επιστημών, ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει και να αποφέρει καρπούς η εργαστηριακή διδασκαλία της Χημείας, θέση που στηρίζεται κι από την ΟΛΜΕ.

Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη και δυσοίωνη και απαιτεί  συντονισμό προσπαθειών προς τις αρμόδιες αρχές π.χ. Υπουργείο Παιδείας, ΟΛΜΕ, ΕΕΧ κ.α.

Καλώ όποιον συνάδελφο επιθυμεί να συμμετέχει…